حکمرانی شركتي

ارزش کل پرتفوی نفت و گاز ترامپ در سال جاری می‌تواند تا 5/ 15 میلیون دلار افزایش‌یافته باشد؛ به‌گونه‌ای که ارزش این دارایی‌ها از حداکثر حدود 6/ 45 میلیون دلار در پایان سال ۲۰۲۵ به حدود 1/ 61 میلیون دلار در اواسط اوت رسیده است. در نگاه نخست، این فقط داستان یک سرمایه‌گذار خوش‌شانس است که سهام شرکت‌های انرژی‌اش در سالی پرتنش رشد کرده‌اند؛ اما یک تفاوت اساسی وجود دارد: این سرمایه‌گذار، رئیس‌جمهور آمریکاست.

رقابت آمریکا و چین مدت‌هاست از جنگ تجاری (Trade War) فراتر رفته است. تعرفه‌ها، تحریم‌ها، کنترل صادرات و محدودیت‌های فناوری تنها بخشی از این رقابت‌اند. اکنون لایه عمیق‌تری در حال شکل‌گیری است: رقابت برای گسترش قدرت حقوقی فراسرزمینی (Extraterritorial Legal Power).

اگر قرن بیستم، قرن ژئوپلیتیک نفت و قدرت نظامی بود و دهه‌های آغازین قرن بیست‌ویکم با ژئواکونومی فناوری، انرژی و زنجیره تأمین تعریف شد، اکنون باید یک مفهوم دیگر را جدی گرفت: ژئوحقوق (Geolegal Power). در این نظم جدید، قدرت فقط به معنای توانایی کنترل قلمرو نیست؛ بلکه به معنای توانایی تعیین قواعدی است که رفتار دیگران را شکل می‌دهند.

دوره دوساله یا «Cooling-off Period» به‌عنوان سدی بین نقش نظارتی و اجرایی عمل می‌کند. این فاصله زمانی، امکان می‌دهد: روابط و اطلاعات حساس فرد گذشته، در تصمیمات اجرایی جدید تأثیرگذار نباشد؛ اعتماد عمومی به‌سلامت فرآیندها حفظ شود و انگیزه مدیران سابق برای سوءاستفاده از نفوذ خود کاهش یابد.

آیین‌نامه ۱۲۲ ماده‌ای «تشکیل و فعالیت مرکز داوری اتاق تعاون ایران» که در 21/ 3/ 1404 به تصویب مجمع نمایندگان اتاق تعاون ایران رسیده را باید گامی اساسی در نهادینه‌سازی داوری در بخش تعاون دانست؛ زیرا: بر یک اختیار قانونی ویژه و مستقیم استوار است؛ داوری را از یک قرارداد اختیاری به الزام نهادی تبدیل می‌کند؛ ساختار مرکز داوری را از سطح صنفی به سطح ملی و حرفه‌ای ارتقا می‌دهد و نقش اتاق تعاون را به‌عنوان نهاد تنظیم‌گر (Regulator) در حوزه حل اختلافات تثبیت می‌کند.

ما نه به دولت‌هایی که طرفدار تجارت (Pro-business) هستند؛ بلکه به دولت‌هایی نیاز داریم که طرفدار بازار (Pro-market) هستند.

شرط داوری مندرج در قراردادهای واگذاری شرکت شهرک‌های صنعتی مشکلات عدیده‌ای را برای سرمایه‌گذاران واحدهای صنعتی ایجاد کرده بود. با ابطال آن، شاهد حاکمیت عدالت زیادتر و ارتقای استقلال صنعتگران در قرارداد خود با شرکت شهرک‌های صنعتی هستیم.

به‌طورکلی در سال 1402 تعداد 16 شرکت مدیریت صادرات در ایران مورد تائید سازمان توسعه تجارت بوده است که از این تعداد هیچ‌کدام دارای رتبه (A) نیستند. از 16 شرکت موجود، 11 شرکت دارای رتبه (D) موافقت اولیه، 4 شرکت دارای رتبه (C) مبتدی و 1 شرکت نیز در رتبه (B) فعال قرار دارد.

«تجمیع درگاه‌های ورودی ثبت شکایات بازار سرمایه» در سامانۀ جدید رسیدگی به شکایات به‌منظور بررسی عادلانه شکایات ثبت‌شده، مهم‌ترین ویژگی این دستورالعمل است.

به نظر می‌رسد اعمال اصلاحیۀ این مصوبه سبب می‌شود تا از این به بعد در خصوص احراز اصالت سمت نمایندگی از جانب سهامداران حقیقی در مجامع عمومی شرکت‌های بورسی، مشکلات و اختلافات کاهش یابد.

استناد به وضعیت بحرانی بازار بورس در سال ۱۳۹۹ سبب شد تا سازمان بورس عملاً شرایط مقررشدۀ خود برای خرید «سهام خزانه» مندرج در آیین‌نامه خرید، نگهداری و عرضه سهام خزانه را با الزام نمودن شرکت‌ها به عملیات «بازارگردانی» سهام توسط آیین‌نامه حفظ ثبات بازار سرمایه و صیانت از حقوق سرمایه‌گذاران و سهامداران دور بزند.

مارک راسلا در شکایتش اعلام کرده که ایلان ماسک با عدم اطلاع به‌موقع خرید سهام به تنظیم‌گرهای فدرال، موفق شده است سهام توییتر را با کاهش مصنوعی بهای آن به قیمت ارزان‌تری خریداری کند. این موضوع، بهانه‌ای شد تا حکم حدوث چنین تکلیفی در بازار بورس تهران موردبررسی قرار گیرد.