جستارهایی در حقوق ایران
از: دکتر فرشید فرحناکیان
فردای اقتصاد
دیدار با معاون اول قوه قضائیه
جشن 71 سالروز استقلال کانون وکلای دادگستری
دنیای اقتصاد
دفاع پرس
نشست رئیس قوه قضاییه با هیئت‌مدیره کانون مرکز
میزگرد سازمان بسیج حقوقدانان
برنامه تيتر امشب شبکه خبر
نشست خبری فارس
برنامه ثریا
دانشکده فنی
اتحادیه جنبش عدالتخواه دانشجویی
گروه وکلای دادگو
گفتگو با مجله عدالت‌نامه
مصاحبه سکه با فارس
دادآفرین
همایش دادآفرین
بنیاد حقوقی میزان
رادیو اقتصاد 2
مصاحبه با دنیای اقتصاد
فشار حداکثریِ غیرتبادلی: جدال بر سر راهبرد مذاکراتی ترامپ با ایران تاریخ : 1404/12/06

فشار حداکثریِ غیرتبادلی: جدال بر سر راهبرد مذاکراتی ترامپ با ایران

آینده مذاکرات نه صرفاً به اراده سیاسی؛ بلکه به توازن میان اهرم فشار، طراحی مرحله‌ای تعهدات و واقع‌گرایی نهادی در نظام تصمیم‌گیری آمریکا وابسته است. بدون این توازن، یا فشار به تشدید می‌انجامد یا انتظارات حداکثری به بن‌بست.
آینده مذاکرات نه صرفاً به اراده سیاسی؛ بلکه به توازن میان اهرم فشار، طراحی مرحله‌ای تعهدات و واقع‌گرایی نهادی در نظام تصمیم‌گیری آمریکا وابسته است. بدون این توازن، یا فشار به تشدید می‌انجامد یا انتظارات حداکثری به بن‌بست.
حکمرانی جهانی
بازآرایی ژئواقتصادی تعرفه‌های آمریکا پس از رأی دیوان عالی این کشور تاریخ : 1404/12/03

بازآرایی ژئواقتصادی تعرفه‌های آمریکا پس از رأی دیوان عالی این کشور

رأی دیوان عالی استفاده از ابزار اضطراری IEEPA را محدود کرد؛ اما جنگ تعرفه‌ای آمریکا را متوقف نکرد. اکنون سه ابزار اصلی باقی‌مانده‌اند: امنیت ملی (بخش ۲۳۲)؛ مقابله با رویه‌های ناعادلانه (بخش ۳۰۱) و تثبیت تراز پرداخت‌ها (بخش ۱۲۲). این ترکیب، نظامی انعطاف‌پذیر و چندلایه ایجاد کرده که امکان فشار مستمر ژئو‌اقتصادی را فراهم می‌کند.
رأی دیوان عالی استفاده از ابزار اضطراری IEEPA را محدود کرد؛ اما جنگ تعرفه‌ای آمریکا را متوقف نکرد. اکنون سه ابزار اصلی باقی‌مانده‌اند: امنیت ملی (بخش ۲۳۲)؛ مقابله با رویه‌های ناعادلانه (بخش ۳۰۱) و تثبیت تراز پرداخت‌ها (بخش ۱۲۲). این ترکیب، نظامی انعطاف‌پذیر و چندلایه ایجاد کرده که امکان فشار مستمر ژئو‌اقتصادی را فراهم می‌کند.
تجارت بین‌الملل حکمرانی جهانی
پارادوکس ژئواکونومیک خلیج‌فارس: محدودیت آمریکا در عملیات نظامی علیه ایران تاریخ : 1404/11/29

پارادوکس ژئواکونومیک خلیج‌فارس: محدودیت آمریکا در عملیات نظامی علیه ایران

محدودیت مانور نظامی آمریکا و کشورهای خلیج‌فارس در برابر ایران را باید در چارچوب تحول ساختاری منطق قدرت فهمید: قدرت امروز در «توان نابود کردن» خلاصه نمی‌شود، بلکه در «توان حفظ و تکثیر ارزش» تعریف می‌شود؛ صندوق‌های ثروت حاکمیتی و سرمایۀ ابزاری، دولت‌ها را به بازیگران بازار جهانی تبدیل کرده‌اند؛ دولت‌های نوسانی از طریق تنوع روابط، امنیت خود را بیمه می‌کنند؛ بی‌طرفی تاکتیکی، هزینه جنگ را بالاتر از منافع آن قرار می‌دهد.
محدودیت مانور نظامی آمریکا و کشورهای خلیج‌فارس در برابر ایران را باید در چارچوب تحول ساختاری منطق قدرت فهمید: قدرت امروز در «توان نابود کردن» خلاصه نمی‌شود، بلکه در «توان حفظ و تکثیر ارزش» تعریف می‌شود؛ صندوق‌های ثروت حاکمیتی و سرمایۀ ابزاری، دولت‌ها را به بازیگران بازار جهانی تبدیل کرده‌اند؛ دولت‌های نوسانی از طریق تنوع روابط، امنیت خود را بیمه می‌کنند؛ بی‌طرفی تاکتیکی، هزینه جنگ را بالاتر از منافع آن قرار می‌دهد.
تجارت بین‌الملل حکمرانی جهانی
مقایسۀ مدل ایران با سوریه در نظم تحریمی آمریکا: رفع تحریم یا سیاست «پاداش محدود»؟ تاریخ : 1404/11/21

مقایسۀ مدل ایران با سوریه در نظم تحریمی آمریکا: رفع تحریم یا سیاست «پاداش محدود»؟

لغو بخشی از تحریم‌های سوریه، درواقع نه به معنای بازگشت این کشور به اقتصاد جهانی؛ بلکه نشانۀ گذار از فشار کور به مهار هوشمند است: اجازه نفس‌کشیدن اقتصادی، بدون اعطای استقلال راهبردی.
لغو بخشی از تحریم‌های سوریه، درواقع نه به معنای بازگشت این کشور به اقتصاد جهانی؛ بلکه نشانۀ گذار از فشار کور به مهار هوشمند است: اجازه نفس‌کشیدن اقتصادی، بدون اعطای استقلال راهبردی.
تجارت بین‌الملل حکمرانی جهانی سرمایه‌گذاری خارجی
طلا پول است؛ هر چیز دیگر اعتبار است تاریخ : 1404/11/21

طلا پول است؛ هر چیز دیگر اعتبار است

در سال ۱۹۱۲، جی‌پی مورگان جمله‌ای بر زبان آورد که در زمان خود شاید بدیهی به نظر می‌رسید؛ اما امروز معنایی تازه و راهبردی یافته است: «طلا پول است؛ هر چیز دیگر اعتبار است» (Gold is money; everything else is credit). بیش از یک قرن بعد، رفتار بازارهای مالی جهانی گویی تأییدی دوباره بر این داوری تاریخی است.
در سال ۱۹۱۲، جی‌پی مورگان جمله‌ای بر زبان آورد که در زمان خود شاید بدیهی به نظر می‌رسید؛ اما امروز معنایی تازه و راهبردی یافته است: «طلا پول است؛ هر چیز دیگر اعتبار است» (Gold is money; everything else is credit). بیش از یک قرن بعد، رفتار بازارهای مالی جهانی گویی تأییدی دوباره بر این داوری تاریخی است.
تجارت بین‌الملل حکمرانی جهانی
جنگ ژئوانرژی در جنوب سوریه: رقابت کریدور گازی قطر و ترکیه با اسرائیل تاریخ : 1404/11/13

جنگ ژئوانرژی در جنوب سوریه: رقابت کریدور گازی قطر و ترکیه با اسرائیل

در نگاه نخست، جنوب سوریه تنها صحنه‌ای از یک جنگ داخلی فرسایشی و درگیری‌های نیابتی به نظر می‌رسد. لایه‌های عمیق‌تر، اما صحنه نبردی کاملاً متفاوت را آشکار می‌سازد: یک جنگ سرد ژئوانرژی که در آن، سلاح‌ها موشک و تانک نیستند؛ بلکه خطوط لوله، قراردادهای کلان صادراتی و کنترل گذرگاه‌های حیاتی است.
در نگاه نخست، جنوب سوریه تنها صحنه‌ای از یک جنگ داخلی فرسایشی و درگیری‌های نیابتی به نظر می‌رسد. لایه‌های عمیق‌تر، اما صحنه نبردی کاملاً متفاوت را آشکار می‌سازد: یک جنگ سرد ژئوانرژی که در آن، سلاح‌ها موشک و تانک نیستند؛ بلکه خطوط لوله، قراردادهای کلان صادراتی و کنترل گذرگاه‌های حیاتی است.
حقوق نفت و گاز حکمرانی جهانی
دلارهای نفتی عراق در میان جنگ اقتصادی آمریکا و ایران: آمریکا نیازی به تحریم عراق ندارد تاریخ : 1404/11/13

دلارهای نفتی عراق در میان جنگ اقتصادی آمریکا و ایران: آمریکا نیازی به تحریم عراق ندارد

واشنگتن برای اعمال‌نفوذ مؤثر بر بغداد حتی نیازی به تحریم رسمی این کشور ندارد. کنترل غیرمستقیم؛ اما ساختاری بر درآمدهای نفتی عراق، به آمریکا اهرمی داده است که در عمل از بسیاری از تحریم‌ها کارآمدتر، کم‌هزینه‌تر و انعطاف‌پذیرتر است. در قلب این سازوکار، یک واقعیت کلیدی نهفته است: دلارهای نفتی عراق در بانک فدرال رزرو نیویورک نگهداری می‌شود؛ و این یعنی ستون فقرات مالی دولت عراق، در چارچوب قواعد و قدرت نهادی آمریکا تنفس می‌کند.
واشنگتن برای اعمال‌نفوذ مؤثر بر بغداد حتی نیازی به تحریم رسمی این کشور ندارد. کنترل غیرمستقیم؛ اما ساختاری بر درآمدهای نفتی عراق، به آمریکا اهرمی داده است که در عمل از بسیاری از تحریم‌ها کارآمدتر، کم‌هزینه‌تر و انعطاف‌پذیرتر است. در قلب این سازوکار، یک واقعیت کلیدی نهفته است: دلارهای نفتی عراق در بانک فدرال رزرو نیویورک نگهداری می‌شود؛ و این یعنی ستون فقرات مالی دولت عراق، در چارچوب قواعد و قدرت نهادی آمریکا تنفس می‌کند.
تجارت بین‌الملل حکمرانی جهانی سرمایه‌گذاری خارجی
ورزشکاران ایرانی قربانی محدودیت‌های ویزایی: اصل «عدم تبعیض» شعاری زیبا یا تعهدی فراموش‌شده؟ تاریخ : 1404/11/11

ورزشکاران ایرانی قربانی محدودیت‌های ویزایی: اصل «عدم تبعیض» شعاری زیبا یا تعهدی فراموش‌شده؟

. اصل «عدم تبعیض» یا یک تعهد الزام‌آور جهانی است؛ یا به شعاری تبدیل‌شده که در برابر سیاست، ویزا و فشار قدرت‌ها فرومی‌ریزد. در غیر این صورت، پیام روشن خواهد بود: نظام ورزش بین‌الملل دیگر میدان رقابت منصفانه نیست؛ بلکه صحنه‌ای است که در آن برخی ورزشکاران، صرفاً به دلیل پاسپورتشان، از قبل بازنده اعلام می‌شوند.
. اصل «عدم تبعیض» یا یک تعهد الزام‌آور جهانی است؛ یا به شعاری تبدیل‌شده که در برابر سیاست، ویزا و فشار قدرت‌ها فرومی‌ریزد. در غیر این صورت، پیام روشن خواهد بود: نظام ورزش بین‌الملل دیگر میدان رقابت منصفانه نیست؛ بلکه صحنه‌ای است که در آن برخی ورزشکاران، صرفاً به دلیل پاسپورتشان، از قبل بازنده اعلام می‌شوند.
حکمرانی خوب
جنگ کریدوری ترامپ با ایران با تهدید اعمال تعرفه ۲۵ درصدی تاریخ : 1404/11/07

جنگ کریدوری ترامپ با ایران با تهدید اعمال تعرفه ۲۵ درصدی

ایران، نه به‌عنوان یک هدف منفعل، بلکه به‌عنوان یک بازیگر فعال و تعیین‌کننده، در کانون این نبرد ایستاده است. «لحظه ایران»؛ لحظه‌ای است که این کشور می‌تواند با هوشمندی، با تبدیل تهدید به فرصت و با استفاده از تمامی ابزارهای ژئوپلیتیکی و اقتصادی خود، نه‌تنها امنیت ملی خویش را تضمین کند؛ بلکه به‌عنوان معمار یکی از ارکان اصلی نظم جهانی جدید ظهور یابد.
ایران، نه به‌عنوان یک هدف منفعل، بلکه به‌عنوان یک بازیگر فعال و تعیین‌کننده، در کانون این نبرد ایستاده است. «لحظه ایران»؛ لحظه‌ای است که این کشور می‌تواند با هوشمندی، با تبدیل تهدید به فرصت و با استفاده از تمامی ابزارهای ژئوپلیتیکی و اقتصادی خود، نه‌تنها امنیت ملی خویش را تضمین کند؛ بلکه به‌عنوان معمار یکی از ارکان اصلی نظم جهانی جدید ظهور یابد.
تجارت بین‌الملل حقوق حمل و نقل حکمرانی جهانی
تجمعات در قانون اساسی: «حق تأییدشده» یا «حق تضمین‌شده»؟ تاریخ : 1404/11/06

تجمعات در قانون اساسی: «حق تأییدشده» یا «حق تضمین‌شده»؟

آزمون نهایی، نه در صحن مجلس که در خیابان‌ها و در مواجهه دولت با نخستین درخواست‌های تجمعِ واقعاً انتقادی رقم خواهد خورد. متن این طرح، ساختاری امنیتی-کنترلی را نمایندگی می‌کند. تاریخ قانون‌گذاری در ایران نشان داده است که اجرای سخت‌گیرانه قوانین، همواره بر تفسیر آزادی‌خواهانه از آن‌ها غلبه داشته است.
آزمون نهایی، نه در صحن مجلس که در خیابان‌ها و در مواجهه دولت با نخستین درخواست‌های تجمعِ واقعاً انتقادی رقم خواهد خورد. متن این طرح، ساختاری امنیتی-کنترلی را نمایندگی می‌کند. تاریخ قانون‌گذاری در ایران نشان داده است که اجرای سخت‌گیرانه قوانین، همواره بر تفسیر آزادی‌خواهانه از آن‌ها غلبه داشته است.
حکمرانی خوب
گذاری پرتنش با فروپاشی یک گفتمان مسلط: از حقوق بین‌الملل به نظم مبتنی بر قواعد تاریخ : 1404/11/06

گذاری پرتنش با فروپاشی یک گفتمان مسلط: از حقوق بین‌الملل به نظم مبتنی بر قواعد

گذار از گفتمان حقوق بین‌الملل به گفتمان «نظم مبتنی بر قواعد»، در عمل به معنای حرکت از یک سیستم ناقص اما قانون‌بنیاد و با آرمان جهان‌شمولی، به سمت سیستمی قدرت‌بنیاد و عمل‌گرایانه است (گذار از قانونمندی به کارزار قدرت). در سیستم جدید، معیار عمل، لزوماً تطابق با متن قانونی مصوب جامعه جهانی نیست، بلکه انطباق با هنجارها و منافعی است که گروهی خاص تعیین می‌کنند.
گذار از گفتمان حقوق بین‌الملل به گفتمان «نظم مبتنی بر قواعد»، در عمل به معنای حرکت از یک سیستم ناقص اما قانون‌بنیاد و با آرمان جهان‌شمولی، به سمت سیستمی قدرت‌بنیاد و عمل‌گرایانه است (گذار از قانونمندی به کارزار قدرت). در سیستم جدید، معیار عمل، لزوماً تطابق با متن قانونی مصوب جامعه جهانی نیست، بلکه انطباق با هنجارها و منافعی است که گروهی خاص تعیین می‌کنند.
حکمرانی جهانی
توکن‌سازی دارایی‌ها: نهادسازی دیجیتال در زیرساخت‌های مالی تاریخ : 1404/11/02

توکن‌سازی دارایی‌ها: نهادسازی دیجیتال در زیرساخت‌های مالی

توکن‌سازی دارایی‌ها، از منظر حقوق اقتصادی، صرفاً یک نوآوری فناورانه در شیوه ثبت، نگهداری یا انتقال دارایی‌ها محسوب نمی‌شود؛ بلکه بیانگر مرحله‌ای نوین از نهادسازی دیجیتال در بطن زیرساخت‌های بازارهای مالی است. در این چارچوب، حقوق مالکیت و منافع اقتصادی مرتبط با دارایی‌ها نه‌تنها در قالب اسناد قراردادی و دفاتر ثبت سنتی، بلکه در هیئت کدهای رمزنگاری‌شده و پروتکل‌های بلاک‌چینی متجلی می‌شوند؛ امری که موجب هم‌نشینی و درهم‌تنیدگی تدریجی «قانون» و «کد» در فرآیندهای اقتصادی می‌گردد.
توکن‌سازی دارایی‌ها، از منظر حقوق اقتصادی، صرفاً یک نوآوری فناورانه در شیوه ثبت، نگهداری یا انتقال دارایی‌ها محسوب نمی‌شود؛ بلکه بیانگر مرحله‌ای نوین از نهادسازی دیجیتال در بطن زیرساخت‌های بازارهای مالی است. در این چارچوب، حقوق مالکیت و منافع اقتصادی مرتبط با دارایی‌ها نه‌تنها در قالب اسناد قراردادی و دفاتر ثبت سنتی، بلکه در هیئت کدهای رمزنگاری‌شده و پروتکل‌های بلاک‌چینی متجلی می‌شوند؛ امری که موجب هم‌نشینی و درهم‌تنیدگی تدریجی «قانون» و «کد» در فرآیندهای اقتصادی می‌گردد.
حقوق اقتصادی حکمرانی فضای مجازی