جستارهایی در حقوق ایران
از: دکتر فرشید فرحناکیان
فردای اقتصاد
دیدار با معاون اول قوه قضائیه
جشن 71 سالروز استقلال کانون وکلای دادگستری
دنیای اقتصاد
دفاع پرس
نشست رئیس قوه قضاییه با هیئت‌مدیره کانون مرکز
میزگرد سازمان بسیج حقوقدانان
برنامه تيتر امشب شبکه خبر
نشست خبری فارس
برنامه ثریا
دانشکده فنی
اتحادیه جنبش عدالتخواه دانشجویی
گروه وکلای دادگو
گفتگو با مجله عدالت‌نامه
مصاحبه سکه با فارس
دادآفرین
همایش دادآفرین
بنیاد حقوقی میزان
رادیو اقتصاد 2
مصاحبه با دنیای اقتصاد
اروپا گاز دارد؛ اما حاشیۀ امن ندارد: زمستان سخت یا زمستانی سخت‌تر از انتظار بازار تاریخ : 1405/08/17

اروپا گاز دارد؛ اما حاشیۀ امن ندارد: زمستان سخت یا زمستانی سخت‌تر از انتظار بازار

بازار گاز اروپا وارد زمستانی شده است که در آن، مسئله اصلی خالی بودن مخازن نیست؛ کوچک‌تر شدن حاشیه امن (Gas Buffer) است. در پایان اکتبر 2026، مخازن گاز اتحادیه اروپا حدود ۷۵ درصد پر بود؛ سطحی که پایین‌ترین میزان برای این مقطع از سال از ۲۰۱۳ به شمار می‌رود. گزارش اخیر آژانس بین‌المللی انرژی (IEA) هشدار می‌دهد که این وضعیت، اروپا را در برابر شوک‌های عرضه آسیب‌پذیرتر کرده و می‌تواند تنگنای بازار جهانی گاز را تا سال ۲۰۲۷ ادامه دهد.
بازار گاز اروپا وارد زمستانی شده است که در آن، مسئله اصلی خالی بودن مخازن نیست؛ کوچک‌تر شدن حاشیه امن (Gas Buffer) است. در پایان اکتبر 2026، مخازن گاز اتحادیه اروپا حدود ۷۵ درصد پر بود؛ سطحی که پایین‌ترین میزان برای این مقطع از سال از ۲۰۱۳ به شمار می‌رود. گزارش اخیر آژانس بین‌المللی انرژی (IEA) هشدار می‌دهد که این وضعیت، اروپا را در برابر شوک‌های عرضه آسیب‌پذیرتر کرده و می‌تواند تنگنای بازار جهانی گاز را تا سال ۲۰۲۷ ادامه دهد.
حقوق نفت و گاز حکمرانی جهانی
شکنندگی پنهان غول‌های صنعت وکالت: شکست مؤسسۀ حقوقی ۹۵ساله در نهادینه‌سازی سرمایۀ حرفه‌ای تاریخ : 1405/08/13

شکنندگی پنهان غول‌های صنعت وکالت: شکست مؤسسۀ حقوقی ۹۵ساله در نهادینه‌سازی سرمایۀ حرفه‌ای

مؤسسه‌ای ۹۵ساله با حدود ۱۲۰۰ وکیل و درآمد سالانه ۲ میلیارد دلار، نه به‌دلیل بدهی‌های سنگین، نه به‌دلیل فروپاشی فوری بازار کار و نه به‌دلیل توقف پرونده‌ها، بلکه در پی زنجیره‌ای از خروج شرکا به نقطه‌ای رسید که مدیریت اعلام کرد مؤسسه منحل خواهد شد.
مؤسسه‌ای ۹۵ساله با حدود ۱۲۰۰ وکیل و درآمد سالانه ۲ میلیارد دلار، نه به‌دلیل بدهی‌های سنگین، نه به‌دلیل فروپاشی فوری بازار کار و نه به‌دلیل توقف پرونده‌ها، بلکه در پی زنجیره‌ای از خروج شرکا به نقطه‌ای رسید که مدیریت اعلام کرد مؤسسه منحل خواهد شد.
نهاد وکالت
بحران هرمز و تبدیل پالایشگاه به زیرساخت دفاعی آمریکا تاریخ : 1405/08/10

بحران هرمز و تبدیل پالایشگاه به زیرساخت دفاعی آمریکا

اگر نفت خام در داخل کشور تولید شود اما ظرفیت کافی برای تبدیل آن به بنزین، گازوئیل و سوخت جت وجود نداشته باشد، «استقلال انرژی» در نقطه‌ای حساس متوقف می‌شود: پالایشگاه. تصمیم تازه دولت دونالد ترامپ برای اختصاص تا ۱۵۰ میلیون دلار از منابع قانون تولید دفاعی (Defense Production Act) به توسعه یا راه‌اندازی مجدد ظرفیت پالایشی، دقیقاً از همین نقطه اهمیت پیدا می‌کند.
اگر نفت خام در داخل کشور تولید شود اما ظرفیت کافی برای تبدیل آن به بنزین، گازوئیل و سوخت جت وجود نداشته باشد، «استقلال انرژی» در نقطه‌ای حساس متوقف می‌شود: پالایشگاه. تصمیم تازه دولت دونالد ترامپ برای اختصاص تا ۱۵۰ میلیون دلار از منابع قانون تولید دفاعی (Defense Production Act) به توسعه یا راه‌اندازی مجدد ظرفیت پالایشی، دقیقاً از همین نقطه اهمیت پیدا می‌کند.
حقوق نفت و گاز حکمرانی جهانی
منطق کمیابی، اجتماع و انتخاب در بازار وکالت تاریخ : 1405/08/06

منطق کمیابی، اجتماع و انتخاب در بازار وکالت

درس اصلی داستان سوهو هاوس برای حرفه وکالت، تبلیغ نکردن یا سخت‌گیری مصنوعی نیست. درس اصلی، داشتن هویت روشن است. برندهای قدرتمند دقیقاً می‌دانند چه هستند، برای چه کسانی ساخته‌شده‌اند و چه چیزی حاضر نیستند برای رشد کوتاه‌مدت قربانی کنند.
درس اصلی داستان سوهو هاوس برای حرفه وکالت، تبلیغ نکردن یا سخت‌گیری مصنوعی نیست. درس اصلی، داشتن هویت روشن است. برندهای قدرتمند دقیقاً می‌دانند چه هستند، برای چه کسانی ساخته‌شده‌اند و چه چیزی حاضر نیستند برای رشد کوتاه‌مدت قربانی کنند.
نهاد وکالت
پایان انحصار آمریکا بر مدیریت خاورمیانه: از ضامن امنیت به بازیگر گزینشی با تغییر هزینه فرصتِ تعهد تاریخ : 1405/07/29

پایان انحصار آمریکا بر مدیریت خاورمیانه: از ضامن امنیت به بازیگر گزینشی با تغییر هزینه فرصتِ تعهد

آینده خاورمیانه را شاید نباید با مفهوم خلأ قدرت (Power Vacuum) توضیح داد. آنچه در حال شکل‌گیری است بیشتر شبیه بازار قدرت (Power Marketplace) است؛ بازاری از قدرت که در آن بازیگران مختلف برای امنیت، مسیر، انرژی، فناوری، تجارت و جریان با یکدیگر رقابت می‌کنند. آمریکا ممکن است از خاورمیانه خارج نشود؛ اما از «مدیریت خاورمیانه» خارج می‌شود و پیامد اصلی آن، الزاماً خلأ قدرت نیست. پیامد اصلی، پایان انحصار قدرت و آغاز رقابت بر سر جریان‌هاست.
آینده خاورمیانه را شاید نباید با مفهوم خلأ قدرت (Power Vacuum) توضیح داد. آنچه در حال شکل‌گیری است بیشتر شبیه بازار قدرت (Power Marketplace) است؛ بازاری از قدرت که در آن بازیگران مختلف برای امنیت، مسیر، انرژی، فناوری، تجارت و جریان با یکدیگر رقابت می‌کنند. آمریکا ممکن است از خاورمیانه خارج نشود؛ اما از «مدیریت خاورمیانه» خارج می‌شود و پیامد اصلی آن، الزاماً خلأ قدرت نیست. پیامد اصلی، پایان انحصار قدرت و آغاز رقابت بر سر جریان‌هاست.
حکمرانی جهانی
کمک ناخواسته ترامپ به گذار انرژی: نفت‌زدایی ناخواسته با تخریب تقاضا تاریخ : 1405/07/28

کمک ناخواسته ترامپ به گذار انرژی: نفت‌زدایی ناخواسته با تخریب تقاضا

بازار جهانی نفت در سال ۲۰۲۶ با یک پارادوکس کم‌سابقه مواجه شده است: در سالی که سیاست اقلیمی دولت آمریکا عقب‌نشینی کرده و واشینگتن بار دیگر بر افزایش تولید و مصرف سوخت‌های فسیلی تأکید گذاشته، یک شوک ژئوپلیتیک در خاورمیانه به‌طور ناخواسته بخشی از تقاضای جهانی نفت و گاز را از بین برده است. جنگ هفت‌ماهه با ایران، با ایجاد اختلال در تولید و حمل‌ونقل انرژی، ابتدا یک شوک عرضه (Supply Shock) ایجاد کرد؛ اما تداوم کمبود و افزایش قیمت، در مرحله بعد به چیزی عمیق‌تر انجامید: تخریب تقاضا (Demand Destruction).
بازار جهانی نفت در سال ۲۰۲۶ با یک پارادوکس کم‌سابقه مواجه شده است: در سالی که سیاست اقلیمی دولت آمریکا عقب‌نشینی کرده و واشینگتن بار دیگر بر افزایش تولید و مصرف سوخت‌های فسیلی تأکید گذاشته، یک شوک ژئوپلیتیک در خاورمیانه به‌طور ناخواسته بخشی از تقاضای جهانی نفت و گاز را از بین برده است. جنگ هفت‌ماهه با ایران، با ایجاد اختلال در تولید و حمل‌ونقل انرژی، ابتدا یک شوک عرضه (Supply Shock) ایجاد کرد؛ اما تداوم کمبود و افزایش قیمت، در مرحله بعد به چیزی عمیق‌تر انجامید: تخریب تقاضا (Demand Destruction).
حقوق انرژی حقوق نفت و گاز حکمرانی جهانی
بحران هرمز و پایان افسانۀ استقلال انرژی: آزمون عصر جهانی‌شدن انرژی با بحران دیزل تاریخ : 1405/07/27

بحران هرمز و پایان افسانۀ استقلال انرژی: آزمون عصر جهانی‌شدن انرژی با بحران دیزل

چگونه کشوری با چنان منابع انرژی گسترده‌ای که خود را «ابرقدرت انرژی» (Energy Dominant) می‌نامد، می‌تواند تا این اندازه در برابر قیمت جهانی یک فرآورده معمولی مانند دیزل آسیب‌پذیر باشد؟ پاسخ در یک تمایز بنیادین نهفته است: فراوانی منابع، مالکیت یا حتی کنترل آن‌ها، به‌تنهایی امنیت انرژی ایجاد نمی‌کند. آنچه امنیت واقعی می‌سازد، برخورداری از «اختیار» (Optionality) است؛ یعنی نه‌فقط اینکه یک کشور چیزی در اختیار داشته باشد، بلکه بتواند در زمان بحران، آن را با گزینه دیگری جایگزین کند.
چگونه کشوری با چنان منابع انرژی گسترده‌ای که خود را «ابرقدرت انرژی» (Energy Dominant) می‌نامد، می‌تواند تا این اندازه در برابر قیمت جهانی یک فرآورده معمولی مانند دیزل آسیب‌پذیر باشد؟ پاسخ در یک تمایز بنیادین نهفته است: فراوانی منابع، مالکیت یا حتی کنترل آن‌ها، به‌تنهایی امنیت انرژی ایجاد نمی‌کند. آنچه امنیت واقعی می‌سازد، برخورداری از «اختیار» (Optionality) است؛ یعنی نه‌فقط اینکه یک کشور چیزی در اختیار داشته باشد، بلکه بتواند در زمان بحران، آن را با گزینه دیگری جایگزین کند.
حقوق نفت و گاز حکمرانی جهانی
تبدیل وکیل به یکی از اجزای زیرساخت مراکز داده در عصر هوش مصنوعی تاریخ : 1405/07/21

تبدیل وکیل به یکی از اجزای زیرساخت مراکز داده در عصر هوش مصنوعی

در تب ساخت مراکز داده هوش مصنوعی، شاید کالای داغ بعدی نه تراشه؛ بلکه یک تیم حقوقی قدرتمند و چانه‌زن باشد. این تغییر، چیزی فراتر از افزایش تقاضا برای وکیل است. این تغییر، نشانه تحول در ماهیت ریسک اقتصادی پروژه‌های بزرگ فناوری است.
در تب ساخت مراکز داده هوش مصنوعی، شاید کالای داغ بعدی نه تراشه؛ بلکه یک تیم حقوقی قدرتمند و چانه‌زن باشد. این تغییر، چیزی فراتر از افزایش تقاضا برای وکیل است. این تغییر، نشانه تحول در ماهیت ریسک اقتصادی پروژه‌های بزرگ فناوری است.
حکمرانی فضای مجازی نهاد وکالت
ضربۀ شوک هرمز به استراتژی تنوع‌بخشی انرژی اروپا تاریخ : 1405/07/18

ضربۀ شوک هرمز به استراتژی تنوع‌بخشی انرژی اروپا

اروپا طی چهار سال گذشته یکی از بزرگ‌ترین بازآرایی‌های بازار انرژی جهان را تجربه کرده است. جنگ روسیه و اوکراین، خط لوله را از نماد امنیت انرژی به نماد ریسک ژئوپلیتیک تبدیل کرد و LNG را در مرکز راهبرد جدید اروپا قرار داد؛ اما اکنون یک پارادوکس مهم در حال شکل‌گیری است: قاره‌ای که می‌خواست از وابستگی به یک تأمین‌کننده رها شود، به‌تدریج در حال وابسته‌شدن به یک تأمین‌کننده بزرگ دیگر است.
اروپا طی چهار سال گذشته یکی از بزرگ‌ترین بازآرایی‌های بازار انرژی جهان را تجربه کرده است. جنگ روسیه و اوکراین، خط لوله را از نماد امنیت انرژی به نماد ریسک ژئوپلیتیک تبدیل کرد و LNG را در مرکز راهبرد جدید اروپا قرار داد؛ اما اکنون یک پارادوکس مهم در حال شکل‌گیری است: قاره‌ای که می‌خواست از وابستگی به یک تأمین‌کننده رها شود، به‌تدریج در حال وابسته‌شدن به یک تأمین‌کننده بزرگ دیگر است.
حقوق نفت و گاز حکمرانی جهانی
وکیل آزاد: در چرایی پرداخت ده‌ها میلیون دلاری مؤسسات حقوقی آمریکایی برای جذب یک وکیل تاریخ : 1405/07/14

وکیل آزاد: در چرایی پرداخت ده‌ها میلیون دلاری مؤسسات حقوقی آمریکایی برای جذب یک وکیل

اکنون برخی وکلای بسیار درآمدزا می‌توانند برای انتقال به مؤسسه دیگر، ۲۰ تا ۳۰ میلیون دلار مطالبه کنند. این ارقام درواقع قیمت «وکالت» نیستند؛ قیمت مجموعه‌ای از روابط و قابلیت‌های اقتصادی متصل به یک وکیل هستند. در اینجا مفهوم «وکیل آزاد» (Free-Agent Lawyer) شکل می‌گیرد. وکیل دیگر فقط کارمند یا شریک یک سازمان نیست. او می‌تواند مانند یک بازیگر مستقل در بازار حرکت کند و ارزش اقتصادی خود را از یک مؤسسه به مؤسسه دیگر منتقل کند.
اکنون برخی وکلای بسیار درآمدزا می‌توانند برای انتقال به مؤسسه دیگر، ۲۰ تا ۳۰ میلیون دلار مطالبه کنند. این ارقام درواقع قیمت «وکالت» نیستند؛ قیمت مجموعه‌ای از روابط و قابلیت‌های اقتصادی متصل به یک وکیل هستند. در اینجا مفهوم «وکیل آزاد» (Free-Agent Lawyer) شکل می‌گیرد. وکیل دیگر فقط کارمند یا شریک یک سازمان نیست. او می‌تواند مانند یک بازیگر مستقل در بازار حرکت کند و ارزش اقتصادی خود را از یک مؤسسه به مؤسسه دیگر منتقل کند.
نهاد وکالت
سنجش چرایی تغییر وزیر نفت از زاویۀ دسترسی به درآمد نفت تاریخ : 1405/07/14

سنجش چرایی تغییر وزیر نفت از زاویۀ دسترسی به درآمد نفت

وزارت نفت دیگر صرفاً به مدیری نیاز ندارد که بتواند بشکه بیشتری صادر کند. معیار موفقیت باید از حجم صادرات (Export Volume) به میزان واقعی درآمدی (Revenue Realization) که در اختیار اقتصاد کشور قرار می‌گیرد، تغییر کند.
وزارت نفت دیگر صرفاً به مدیری نیاز ندارد که بتواند بشکه بیشتری صادر کند. معیار موفقیت باید از حجم صادرات (Export Volume) به میزان واقعی درآمدی (Revenue Realization) که در اختیار اقتصاد کشور قرار می‌گیرد، تغییر کند.
حقوق نفت و گاز
جذب شوک هرمز با بازطراحی جریان نفت چین: جایگزینی نفت ایران با نفت گران‌تر توسط چین تاریخ : 1405/07/11

جذب شوک هرمز با بازطراحی جریان نفت چین: جایگزینی نفت ایران با نفت گران‌تر توسط چین

مسئله اصلی این نیست که چین نفت بیشتری می‌خرد؛ مسئله این است که نفت را از منابع متفاوتی می‌خرد. واردات نفت چین همچنان پایین‌تر از گذشته است، اما بخشی از نفت ارزان و تحریمی ایران جای خود را به نفتی داده است که در بازارهای رسمی‌تر و شفاف‌تر خریداری می‌شود. همین تغییر مبدأ می‌تواند اثر بسیار بزرگ‌تری بر قیمت‌های جهانی داشته باشد، بدون آنکه حجم واقعی واردات چین افزایش‌یافته باشد.
مسئله اصلی این نیست که چین نفت بیشتری می‌خرد؛ مسئله این است که نفت را از منابع متفاوتی می‌خرد. واردات نفت چین همچنان پایین‌تر از گذشته است، اما بخشی از نفت ارزان و تحریمی ایران جای خود را به نفتی داده است که در بازارهای رسمی‌تر و شفاف‌تر خریداری می‌شود. همین تغییر مبدأ می‌تواند اثر بسیار بزرگ‌تری بر قیمت‌های جهانی داشته باشد، بدون آنکه حجم واقعی واردات چین افزایش‌یافته باشد.
حقوق نفت و گاز حکمرانی جهانی