جستارهایی در حقوق ایران
از: دکتر فرشید فرحناکیان
فردای اقتصاد
دیدار با معاون اول قوه قضائیه
جشن 71 سالروز استقلال کانون وکلای دادگستری
دنیای اقتصاد
دفاع پرس
نشست رئیس قوه قضاییه با هیئت‌مدیره کانون مرکز
میزگرد سازمان بسیج حقوقدانان
برنامه تيتر امشب شبکه خبر
نشست خبری فارس
برنامه ثریا
دانشکده فنی
اتحادیه جنبش عدالتخواه دانشجویی
گروه وکلای دادگو
گفتگو با مجله عدالت‌نامه
مصاحبه سکه با فارس
دادآفرین
همایش دادآفرین
بنیاد حقوقی میزان
رادیو اقتصاد 2
مصاحبه با دنیای اقتصاد
هم‌زمانی نفت ارزان‌تر با سوخت گران‌تر: انتقال گلوگاه از نفت خام به پالایش، موجودی و جریان فرآورده تاریخ : 1405/07/08

هم‌زمانی نفت ارزان‌تر با سوخت گران‌تر: انتقال گلوگاه از نفت خام به پالایش، موجودی و جریان فرآورده

در سال ۲۰۰۸ نفت گران بود و سوخت گران شد؛ در سال ۲۰۲۶ نفت ارزان‌تر است، اما سوخت حتی گران‌تر شده است. این تفاوت، صرفاً یک نوسان قیمتی نیست. نشانه‌ای از تغییر محل گلوگاه در زنجیره جهانی انرژی است.
در سال ۲۰۰۸ نفت گران بود و سوخت گران شد؛ در سال ۲۰۲۶ نفت ارزان‌تر است، اما سوخت حتی گران‌تر شده است. این تفاوت، صرفاً یک نوسان قیمتی نیست. نشانه‌ای از تغییر محل گلوگاه در زنجیره جهانی انرژی است.
حقوق نفت و گاز حکمرانی جهانی
بی‌چهره بودن وکیل همه‌کاره: وکیل غیرقابل‌جایگزین با نگاهی انطباقی به ایدۀ مهرۀ حیاتی تاریخ : 1405/07/07

بی‌چهره بودن وکیل همه‌کاره: وکیل غیرقابل‌جایگزین با نگاهی انطباقی به ایدۀ مهرۀ حیاتی

مهره حیاتی بودن یعنی غیرقابل‌جایگزین شدن؛ نه به این دلیل که دیگران نمی‌توانند کار شما را انجام دهند، بلکه به این دلیل که نمی‌توانند ارزشی را که شما خلق می‌کنید، دقیقاً تکرار کنند و شاید این مهم‌ترین پرسشی باشد که هر وکیل باید امروز از خودش بپرسد: اگر فردا یک وکیل دیگر جای من بنشیند، دقیقاً چه چیزی تغییر خواهد کرد؟ اگر پاسخ «تقریباً هیچ‌چیز» است، مشکل از بازار نیست. شاید هنوز خودمان را به مهره حیاتی تبدیل نکرده‌ایم.
مهره حیاتی بودن یعنی غیرقابل‌جایگزین شدن؛ نه به این دلیل که دیگران نمی‌توانند کار شما را انجام دهند، بلکه به این دلیل که نمی‌توانند ارزشی را که شما خلق می‌کنید، دقیقاً تکرار کنند و شاید این مهم‌ترین پرسشی باشد که هر وکیل باید امروز از خودش بپرسد: اگر فردا یک وکیل دیگر جای من بنشیند، دقیقاً چه چیزی تغییر خواهد کرد؟ اگر پاسخ «تقریباً هیچ‌چیز» است، مشکل از بازار نیست. شاید هنوز خودمان را به مهره حیاتی تبدیل نکرده‌ایم.
نهاد وکالت
هزینۀ پنهان دعاوی برای کسب‌وکارها: حق‌الوکاله فقط نوک کوه یخ است تاریخ : 1405/06/31

هزینۀ پنهان دعاوی برای کسب‌وکارها: حق‌الوکاله فقط نوک کوه یخ است

دادگاه جایی برای حفاظت از حق است؛ اما بازار جایی برای خلق آینده. شرکتی که تمام انرژی خود را صرف حفاظت از گذشته کند، ممکن است زمانی به پیروزی حقوقی برسد که دیگر آینده‌ای برای حفاظت نداشته باشد و شاید به همین دلیل، مهم‌ترین پرسش پیش از آغاز هر دعوای بزرگ این نباشد که: «آیا می‌توانیم این پرونده را ببریم؟» بلکه این باشد: «آیا پیروزی در این پرونده، ما را به پیروزی در بازار نزدیک‌تر می‌کند؟»
دادگاه جایی برای حفاظت از حق است؛ اما بازار جایی برای خلق آینده. شرکتی که تمام انرژی خود را صرف حفاظت از گذشته کند، ممکن است زمانی به پیروزی حقوقی برسد که دیگر آینده‌ای برای حفاظت نداشته باشد و شاید به همین دلیل، مهم‌ترین پرسش پیش از آغاز هر دعوای بزرگ این نباشد که: «آیا می‌توانیم این پرونده را ببریم؟» بلکه این باشد: «آیا پیروزی در این پرونده، ما را به پیروزی در بازار نزدیک‌تر می‌کند؟»
نهاد وکالت
جاده ابریشم شبکه‌ای: استراتژی تنوع مسیر ایران در معماری جدید اتصال اوراسیا تاریخ : 1405/06/31

جاده ابریشم شبکه‌ای: استراتژی تنوع مسیر ایران در معماری جدید اتصال اوراسیا

شاید برای فهم قرن بیست‌ویکم باید از «هارتلند» جدیدی سخن گفت که دیگر صرفاً «قلب خشکی» نیست؛ بلکه «قلب شبکه‌ها» (Networkland) است و خاورمیانه، به‌ویژه پس از جنگ ایران و اختلال طولانی در کشتیرانی، به آزمایشگاه زنده این تحول تبدیل‌شده است.
شاید برای فهم قرن بیست‌ویکم باید از «هارتلند» جدیدی سخن گفت که دیگر صرفاً «قلب خشکی» نیست؛ بلکه «قلب شبکه‌ها» (Networkland) است و خاورمیانه، به‌ویژه پس از جنگ ایران و اختلال طولانی در کشتیرانی، به آزمایشگاه زنده این تحول تبدیل‌شده است.
تجارت بین‌الملل حکمرانی جهانی
جنگ با ایران و پرتفوی نفتی ترامپ: گره خوردن قدرت سیاسی به دارایی مالی تاریخ : 1405/06/30

جنگ با ایران و پرتفوی نفتی ترامپ: گره خوردن قدرت سیاسی به دارایی مالی

ارزش کل پرتفوی نفت و گاز ترامپ در سال جاری می‌تواند تا 5/ 15 میلیون دلار افزایش‌یافته باشد؛ به‌گونه‌ای که ارزش این دارایی‌ها از حداکثر حدود 6/ 45 میلیون دلار در پایان سال ۲۰۲۵ به حدود 1/ 61 میلیون دلار در اواسط اوت رسیده است. در نگاه نخست، این فقط داستان یک سرمایه‌گذار خوش‌شانس است که سهام شرکت‌های انرژی‌اش در سالی پرتنش رشد کرده‌اند؛ اما یک تفاوت اساسی وجود دارد: این سرمایه‌گذار، رئیس‌جمهور آمریکاست.
ارزش کل پرتفوی نفت و گاز ترامپ در سال جاری می‌تواند تا 5/ 15 میلیون دلار افزایش‌یافته باشد؛ به‌گونه‌ای که ارزش این دارایی‌ها از حداکثر حدود 6/ 45 میلیون دلار در پایان سال ۲۰۲۵ به حدود 1/ 61 میلیون دلار در اواسط اوت رسیده است. در نگاه نخست، این فقط داستان یک سرمایه‌گذار خوش‌شانس است که سهام شرکت‌های انرژی‌اش در سالی پرتنش رشد کرده‌اند؛ اما یک تفاوت اساسی وجود دارد: این سرمایه‌گذار، رئیس‌جمهور آمریکاست.
حقوق نفت و گاز حکمرانی جهانی حکمرانی شركتي
چرخش ژئوانرژیک: بازآرایی صنعت نفت با شوک عرضۀ خلیج‌فارس تاریخ : 1405/06/28

چرخش ژئوانرژیک: بازآرایی صنعت نفت با شوک عرضۀ خلیج‌فارس

آنچه در حال وقوع است، می‌تواند یک چرخش ژئوانرژیک (Geoenergy Shift) باشد: بحران ژئوپلیتیک، سود شرکت‌های نفتی را افزایش داده؛ سود، ترازنامه‌ها را ترمیم کرده؛ ترازنامه‌های قوی‌تر، ظرفیت سرمایه‌گذاری ایجاد کرده‌اند؛ و این ظرفیت اکنون می‌تواند به اکتشاف، خرید دارایی و ادغام شرکت‌ها تبدیل شود. به‌بیان‌دیگر، جنگ ممکن است همان چیزی را به صنعت نفت بدهد که سال‌ها از آن محروم بود: پول، انگیزه و ضرورت سرمایه‌گذاری هم‌زمان.
آنچه در حال وقوع است، می‌تواند یک چرخش ژئوانرژیک (Geoenergy Shift) باشد: بحران ژئوپلیتیک، سود شرکت‌های نفتی را افزایش داده؛ سود، ترازنامه‌ها را ترمیم کرده؛ ترازنامه‌های قوی‌تر، ظرفیت سرمایه‌گذاری ایجاد کرده‌اند؛ و این ظرفیت اکنون می‌تواند به اکتشاف، خرید دارایی و ادغام شرکت‌ها تبدیل شود. به‌بیان‌دیگر، جنگ ممکن است همان چیزی را به صنعت نفت بدهد که سال‌ها از آن محروم بود: پول، انگیزه و ضرورت سرمایه‌گذاری هم‌زمان.
حقوق انرژی حقوق نفت و گاز حکمرانی جهانی
پایان عصر بی‌طرفی شرکت‌های چندملیتی: جهانی‌شدن در تله تعارض قوانین ملی تاریخ : 1405/06/24

پایان عصر بی‌طرفی شرکت‌های چندملیتی: جهانی‌شدن در تله تعارض قوانین ملی

رقابت آمریکا و چین مدت‌هاست از جنگ تجاری (Trade War) فراتر رفته است. تعرفه‌ها، تحریم‌ها، کنترل صادرات و محدودیت‌های فناوری تنها بخشی از این رقابت‌اند. اکنون لایه عمیق‌تری در حال شکل‌گیری است: رقابت برای گسترش قدرت حقوقی فراسرزمینی (Extraterritorial Legal Power).
رقابت آمریکا و چین مدت‌هاست از جنگ تجاری (Trade War) فراتر رفته است. تعرفه‌ها، تحریم‌ها، کنترل صادرات و محدودیت‌های فناوری تنها بخشی از این رقابت‌اند. اکنون لایه عمیق‌تری در حال شکل‌گیری است: رقابت برای گسترش قدرت حقوقی فراسرزمینی (Extraterritorial Legal Power).
حکمرانی جهانی حکمرانی شركتي
فرارسیدن عصر ژئوحقوق: ایران در میانۀ نبرد چین با آمریکا بر سر حق قانون‌گذاری برای دیگران تاریخ : 1405/06/24

فرارسیدن عصر ژئوحقوق: ایران در میانۀ نبرد چین با آمریکا بر سر حق قانون‌گذاری برای دیگران

اگر قرن بیستم، قرن ژئوپلیتیک نفت و قدرت نظامی بود و دهه‌های آغازین قرن بیست‌ویکم با ژئواکونومی فناوری، انرژی و زنجیره تأمین تعریف شد، اکنون باید یک مفهوم دیگر را جدی گرفت: ژئوحقوق (Geolegal Power). در این نظم جدید، قدرت فقط به معنای توانایی کنترل قلمرو نیست؛ بلکه به معنای توانایی تعیین قواعدی است که رفتار دیگران را شکل می‌دهند.
اگر قرن بیستم، قرن ژئوپلیتیک نفت و قدرت نظامی بود و دهه‌های آغازین قرن بیست‌ویکم با ژئواکونومی فناوری، انرژی و زنجیره تأمین تعریف شد، اکنون باید یک مفهوم دیگر را جدی گرفت: ژئوحقوق (Geolegal Power). در این نظم جدید، قدرت فقط به معنای توانایی کنترل قلمرو نیست؛ بلکه به معنای توانایی تعیین قواعدی است که رفتار دیگران را شکل می‌دهند.
حکمرانی جهانی حکمرانی شركتي
دوران گم‌شدۀ نفت جهان: هشدار آژانس بین‌المللی انرژی به غروب تقاضا در آتش تنگۀ هرمز تاریخ : 1405/06/22

دوران گم‌شدۀ نفت جهان: هشدار آژانس بین‌المللی انرژی به غروب تقاضا در آتش تنگۀ هرمز

سال‌های ۲۰۲۶ و ۲۰۲۷ یک «دوران گم‌شده» (Lost Period) برای رشد تقاضای نفت خواهند بود. این تعبیر را نباید صرفاً یک اصطلاح آماری تلقی کرد. «دوران گم‌شده» می‌تواند نشانه ورود بازار نفت به مرحله‌ای باشد که در آن قدرت اختلال (Power of Disruption) به‌اندازه قدرت تولید اهمیت پیدا می‌کند.
سال‌های ۲۰۲۶ و ۲۰۲۷ یک «دوران گم‌شده» (Lost Period) برای رشد تقاضای نفت خواهند بود. این تعبیر را نباید صرفاً یک اصطلاح آماری تلقی کرد. «دوران گم‌شده» می‌تواند نشانه ورود بازار نفت به مرحله‌ای باشد که در آن قدرت اختلال (Power of Disruption) به‌اندازه قدرت تولید اهمیت پیدا می‌کند.
حقوق نفت و گاز حکمرانی جهانی
فلز زرد و قدرت سرخ: ابعاد ژئواکونومیک جهش ذخایر طلای چین تاریخ : 1405/06/18

فلز زرد و قدرت سرخ: ابعاد ژئواکونومیک جهش ذخایر طلای چین

رشد سهم فلز زرد در ذخایر ارزی چین و حرکت تدریجی پکن به سمت کاهش وابستگی به دلار، همگی نشانه‌های ظهور نوعی «ژئواکونومی ذخایر» (Reserve Geoeconomics) هستند؛ عرصه‌ای که در آن ذخایر ارزی دیگر تنها ابزار ثبات مالی نیستند، بلکه به مؤلفه‌ای از رقابت قدرت‌های بزرگ تبدیل‌شده‌اند.
رشد سهم فلز زرد در ذخایر ارزی چین و حرکت تدریجی پکن به سمت کاهش وابستگی به دلار، همگی نشانه‌های ظهور نوعی «ژئواکونومی ذخایر» (Reserve Geoeconomics) هستند؛ عرصه‌ای که در آن ذخایر ارزی دیگر تنها ابزار ثبات مالی نیستند، بلکه به مؤلفه‌ای از رقابت قدرت‌های بزرگ تبدیل‌شده‌اند.
تجارت بین‌الملل حقوق بانکی حکمرانی جهانی
هرمز و پایان عصر بشکه‌های اطمینان‌بخش: بازار نفت پس از اتمام وام گرفتن از آینده با ذخایر اضطراری تاریخ : 1405/06/15

هرمز و پایان عصر بشکه‌های اطمینان‌بخش: بازار نفت پس از اتمام وام گرفتن از آینده با ذخایر اضطراری

امنیت انرژی فقط داشتن انرژی نیست؛ داشتن مسیر مطمئن برای رساندن انرژی به اقتصاد است. ذخایر اضطراری توانستند برای مدتی زمان بخرند؛ اما زمان خریدن با حل بحران تفاوت دارد. اکنون‌که این ذخایر به‌تدریج نقش حمایتی خود را از دست می‌دهند، جهان با واقعیت سخت‌تری روبه‌رو می‌شود: بازار نفت باید دوباره بر پایه نفت واقعی، مسیرهای واقعی و امنیت واقعی تجارت جهانی تعادل پیدا کند.
امنیت انرژی فقط داشتن انرژی نیست؛ داشتن مسیر مطمئن برای رساندن انرژی به اقتصاد است. ذخایر اضطراری توانستند برای مدتی زمان بخرند؛ اما زمان خریدن با حل بحران تفاوت دارد. اکنون‌که این ذخایر به‌تدریج نقش حمایتی خود را از دست می‌دهند، جهان با واقعیت سخت‌تری روبه‌رو می‌شود: بازار نفت باید دوباره بر پایه نفت واقعی، مسیرهای واقعی و امنیت واقعی تجارت جهانی تعادل پیدا کند.
حقوق نفت و گاز حکمرانی جهانی
راه‌حل اوباما برای مقابله با تراژدی سرخوردگی حرفه‌ای وکلا تاریخ : 1405/06/10

راه‌حل اوباما برای مقابله با تراژدی سرخوردگی حرفه‌ای وکلا

باراک اوباما برای من از این منظر شایستۀ توجه است. نه‌فقط به خاطر اینکه وکیل شد و بعد رئیس‌جمهور؛ نه‌فقط به خاطر اینکه در حقوق اساسی تدریس کرد؛ و نه حتی فقط به خاطر اینکه در مقطعی از تاریخ آمریکا نماد تغییر بود؛ بلکه به خاطر یک ایده ساده و درعین‌حال دشوار: قانون ممکن است بارها در برابر مصلحت، قدرت یا طمع شکست بخورد؛ اما تا زمانی که وکلا، قضات، پژوهشگران و شهروندان پرسیدن درباره عدالت را ادامه دهند، امکان تغییر زنده است.
باراک اوباما برای من از این منظر شایستۀ توجه است. نه‌فقط به خاطر اینکه وکیل شد و بعد رئیس‌جمهور؛ نه‌فقط به خاطر اینکه در حقوق اساسی تدریس کرد؛ و نه حتی فقط به خاطر اینکه در مقطعی از تاریخ آمریکا نماد تغییر بود؛ بلکه به خاطر یک ایده ساده و درعین‌حال دشوار: قانون ممکن است بارها در برابر مصلحت، قدرت یا طمع شکست بخورد؛ اما تا زمانی که وکلا، قضات، پژوهشگران و شهروندان پرسیدن درباره عدالت را ادامه دهند، امکان تغییر زنده است.
نهاد وکالت