جستارهایی در حقوق ایران
از: دکتر فرشید فرحناکیان
فردای اقتصاد
دیدار با معاون اول قوه قضائیه
جشن 71 سالروز استقلال کانون وکلای دادگستری
دنیای اقتصاد
دفاع پرس
نشست رئیس قوه قضاییه با هیئت‌مدیره کانون مرکز
میزگرد سازمان بسیج حقوقدانان
برنامه تيتر امشب شبکه خبر
نشست خبری فارس
برنامه ثریا
دانشکده فنی
اتحادیه جنبش عدالتخواه دانشجویی
گروه وکلای دادگو
گفتگو با مجله عدالت‌نامه
مصاحبه سکه با فارس
دادآفرین
همایش دادآفرین
بنیاد حقوقی میزان
رادیو اقتصاد 2
مصاحبه با دنیای اقتصاد
راه‌حل اوباما برای مقابله با تراژدی سرخوردگی حرفه‌ای وکلا تاریخ : 1405/06/10

راه‌حل اوباما برای مقابله با تراژدی سرخوردگی حرفه‌ای وکلا

باراک اوباما برای من از این منظر شایستۀ توجه است. نه‌فقط به خاطر اینکه وکیل شد و بعد رئیس‌جمهور؛ نه‌فقط به خاطر اینکه در حقوق اساسی تدریس کرد؛ و نه حتی فقط به خاطر اینکه در مقطعی از تاریخ آمریکا نماد تغییر بود؛ بلکه به خاطر یک ایده ساده و درعین‌حال دشوار: قانون ممکن است بارها در برابر مصلحت، قدرت یا طمع شکست بخورد؛ اما تا زمانی که وکلا، قضات، پژوهشگران و شهروندان پرسیدن درباره عدالت را ادامه دهند، امکان تغییر زنده است.
باراک اوباما برای من از این منظر شایستۀ توجه است. نه‌فقط به خاطر اینکه وکیل شد و بعد رئیس‌جمهور؛ نه‌فقط به خاطر اینکه در حقوق اساسی تدریس کرد؛ و نه حتی فقط به خاطر اینکه در مقطعی از تاریخ آمریکا نماد تغییر بود؛ بلکه به خاطر یک ایده ساده و درعین‌حال دشوار: قانون ممکن است بارها در برابر مصلحت، قدرت یا طمع شکست بخورد؛ اما تا زمانی که وکلا، قضات، پژوهشگران و شهروندان پرسیدن درباره عدالت را ادامه دهند، امکان تغییر زنده است.
نهاد وکالت
وکالت با سبک ایلان ماسک: ساختن شهرت حرفه‌ای در وکالت با تفکر از اصول بنیادی تاریخ : 1405/06/03

وکالت با سبک ایلان ماسک: ساختن شهرت حرفه‌ای در وکالت با تفکر از اصول بنیادی

اگر کمی از جذابیت نام ایلان ماسک فاصله بگیریم، در پس این گزاره یک پرسش جدی‌تر نهفته است؛ پرسشی که اتفاقاً می‌تواند برای حرفه وکالت (Legal Profession) اهمیت ویژه‌ای داشته باشد: اگر وکیل نیز به‌جای آنکه نخست به «اندازه حق‌الوکاله» نگاه کند، به «اندازه مسئله» نگاه کند، چه تغییری در حرفه وکالت رخ خواهد داد؟ شاید همین پرسش، نقطه آغاز یک بازنگری جدی در شیوه نگاه ما به وکالت باشد.
اگر کمی از جذابیت نام ایلان ماسک فاصله بگیریم، در پس این گزاره یک پرسش جدی‌تر نهفته است؛ پرسشی که اتفاقاً می‌تواند برای حرفه وکالت (Legal Profession) اهمیت ویژه‌ای داشته باشد: اگر وکیل نیز به‌جای آنکه نخست به «اندازه حق‌الوکاله» نگاه کند، به «اندازه مسئله» نگاه کند، چه تغییری در حرفه وکالت رخ خواهد داد؟ شاید همین پرسش، نقطه آغاز یک بازنگری جدی در شیوه نگاه ما به وکالت باشد.
نهاد وکالت
توهم تنوع مسیرهای انرژی: شکاف میان امنیت منابع و امنیت کریدورها تاریخ : 1405/06/02

توهم تنوع مسیرهای انرژی: شکاف میان امنیت منابع و امنیت کریدورها

. ممکن است نقشه تجارت جهانی پر از خطوط لوله، بنادر، کانال‌ها و کریدورهای جدید باشد، اما اگر این مسیرها درنهایت به چند گلوگاه محدود وابسته باشند، تنوع روی نقشه لزوماً به معنای تنوع درواقعیت نیست. این همان چیزی است که می‌توان آن را «توهم تنوع مسیرهای انرژی» (Illusion of Energy Route Diversification) نامید. بحران امروز بیش از آنکه بحران کمبود نفت باشد، بحران دسترسی به نفت (Access to Oil) است؛ نفت وجود دارد، اما مسیر امن و اقتصادی برای رساندن آن به مصرف‌کننده در حال کمیاب شدن است.
. ممکن است نقشه تجارت جهانی پر از خطوط لوله، بنادر، کانال‌ها و کریدورهای جدید باشد، اما اگر این مسیرها درنهایت به چند گلوگاه محدود وابسته باشند، تنوع روی نقشه لزوماً به معنای تنوع درواقعیت نیست. این همان چیزی است که می‌توان آن را «توهم تنوع مسیرهای انرژی» (Illusion of Energy Route Diversification) نامید. بحران امروز بیش از آنکه بحران کمبود نفت باشد، بحران دسترسی به نفت (Access to Oil) است؛ نفت وجود دارد، اما مسیر امن و اقتصادی برای رساندن آن به مصرف‌کننده در حال کمیاب شدن است.
حقوق نفت و گاز حکمرانی جهانی
پارادوکس مالی چین در بحران هرمز: رؤیای خروج علیه دلار در سایۀ نیاز به دلار تاریخ : 1405/05/31

پارادوکس مالی چین در بحران هرمز: رؤیای خروج علیه دلار در سایۀ نیاز به دلار

اهمیت این نوشتار در آن است که مسئله «بین‌المللی‌شدن رنمینبی» (Renminbi Internationalization) را نه از منظر شعارهای ژئوپلیتیکی، بلکه از منظر عمق بازار، نقدشوندگی، تبدیل‌پذیری، ابزارهای پوشش ریسک و دسترسی به دارایی‌های مالی بررسی می‌کند. بحران هرمز درواقع نشان داده است که چین می‌تواند کانال‌های پرداخت غیردلاری ایجاد کند، اما ساختن یک نظام پولی جهانی بسیار دشوارتر از ساختن یک مسیر پرداخت است.
اهمیت این نوشتار در آن است که مسئله «بین‌المللی‌شدن رنمینبی» (Renminbi Internationalization) را نه از منظر شعارهای ژئوپلیتیکی، بلکه از منظر عمق بازار، نقدشوندگی، تبدیل‌پذیری، ابزارهای پوشش ریسک و دسترسی به دارایی‌های مالی بررسی می‌کند. بحران هرمز درواقع نشان داده است که چین می‌تواند کانال‌های پرداخت غیردلاری ایجاد کند، اما ساختن یک نظام پولی جهانی بسیار دشوارتر از ساختن یک مسیر پرداخت است.
تجارت بین‌الملل حقوق بانکی حکمرانی جهانی
نسخه روسی نجات نفت ایران؛ آیا واشنگتن دوباره عقب‌نشینی می‌کند؟ تاریخ : 1405/05/27

نسخه روسی نجات نفت ایران؛ آیا واشنگتن دوباره عقب‌نشینی می‌کند؟

در اوج جنگ و بسته شدن تنگه هرمز، زمانی که بازار جهانی نفت با خطر کمبود عرضه روبه‌رو شده بود، آمریکا با صدور معافیت‌های موقت، راه تسویه بخشی از معاملات نفتی ایران را باز کرد؛ اقدامی که به گفته کارشناسان از نظر حقوقی می‌تواند دوباره تکرار شود، اما تحقق آن بیش از هر چیز به اراده سیاسی واشنگتن گره خورده است. اکنون این پرسش مطرح است که آیا «نسخه روسی» معافیت‌های نفتی می‌تواند بار دیگر به کمک صادرات نفت ایران بیاید یا این اتفاق تنها یک استثنای کوتاه‌مدت در میانه بحران انرژی بوده است؟
در اوج جنگ و بسته شدن تنگه هرمز، زمانی که بازار جهانی نفت با خطر کمبود عرضه روبه‌رو شده بود، آمریکا با صدور معافیت‌های موقت، راه تسویه بخشی از معاملات نفتی ایران را باز کرد؛ اقدامی که به گفته کارشناسان از نظر حقوقی می‌تواند دوباره تکرار شود، اما تحقق آن بیش از هر چیز به اراده سیاسی واشنگتن گره خورده است. اکنون این پرسش مطرح است که آیا «نسخه روسی» معافیت‌های نفتی می‌تواند بار دیگر به کمک صادرات نفت ایران بیاید یا این اتفاق تنها یک استثنای کوتاه‌مدت در میانه بحران انرژی بوده است؟
حقوق نفت و گاز گالری
غلبه منطق امنیتی بر منطق تقنین: امنیت بدون مرز؛ قانون بدون تعریف تاریخ : 1405/05/26

غلبه منطق امنیتی بر منطق تقنین: امنیت بدون مرز؛ قانون بدون تعریف

مسئله درنهایت یک انتخاب ساده میان امنیت یا آزادی نیست؛ مسئله، طراحی قانونی است که بتواند هر دو را هم‌زمان حفظ کند. مسئله و ایراد به این طرح مخالفت با مقابله با نفوذ نیست؛ مسئله، غلبه منطق امنیتی بر منطق تقنین دقیق است. قانون زمانی می‌تواند امنیت‌آفرین باشد که دقیقاً مشخص کند «نفوذ» چیست، چه رفتاری جرم محسوب می‌شود و مجازات آن تا کجا باید امتداد یابد. اگر دامنه جرم‌انگاری گسترده، تعریف‌ها مبهم و ضمانت اجرا سنگین باشد، مرز میان «تهدید امنیتی» و «تعامل مشروع» مخدوش می‌شود.
مسئله درنهایت یک انتخاب ساده میان امنیت یا آزادی نیست؛ مسئله، طراحی قانونی است که بتواند هر دو را هم‌زمان حفظ کند. مسئله و ایراد به این طرح مخالفت با مقابله با نفوذ نیست؛ مسئله، غلبه منطق امنیتی بر منطق تقنین دقیق است. قانون زمانی می‌تواند امنیت‌آفرین باشد که دقیقاً مشخص کند «نفوذ» چیست، چه رفتاری جرم محسوب می‌شود و مجازات آن تا کجا باید امتداد یابد. اگر دامنه جرم‌انگاری گسترده، تعریف‌ها مبهم و ضمانت اجرا سنگین باشد، مرز میان «تهدید امنیتی» و «تعامل مشروع» مخدوش می‌شود.
حکمرانی خوب
پارادوکس مالیه بین‌الملل با ظهور ژئوفایننس: مداخله ارزی آمریکا در حمایت از یِن ژاپن تاریخ : 1405/05/25

پارادوکس مالیه بین‌الملل با ظهور ژئوفایننس: مداخله ارزی آمریکا در حمایت از یِن ژاپن

در نگاه نخست، خبر فروش یورو و خرید ین ژاپن توسط ایالات‌متحده ممکن است صرفاً یک مداخله ارزی (Currency Intervention) تلقی شود؛ اقدامی که بانک‌های مرکزی برای حمایت از ارزش پول ملی یا کنترل نوسانات بازار انجام می‌دهند. واکنش کم‌سابقه بلک‌راک (BlackRock)؛ بزرگ‌ترین مدیر دارایی جهان، اما نشان می‌دهد که موضوع بسیار فراتر از یک عملیات فنی در بازار ارز است.
در نگاه نخست، خبر فروش یورو و خرید ین ژاپن توسط ایالات‌متحده ممکن است صرفاً یک مداخله ارزی (Currency Intervention) تلقی شود؛ اقدامی که بانک‌های مرکزی برای حمایت از ارزش پول ملی یا کنترل نوسانات بازار انجام می‌دهند. واکنش کم‌سابقه بلک‌راک (BlackRock)؛ بزرگ‌ترین مدیر دارایی جهان، اما نشان می‌دهد که موضوع بسیار فراتر از یک عملیات فنی در بازار ارز است.
حقوق اقتصادی حقوق بانکی حکمرانی جهانی
چین در میان پارادوکس هرمز: نقش پکن در مهار بزرگ‌ترین بحران انرژی دهۀ اخیر تاریخ : 1405/05/25

چین در میان پارادوکس هرمز: نقش پکن در مهار بزرگ‌ترین بحران انرژی دهۀ اخیر

درحالی‌که بسیاری از تحلیلگران انتظار داشتند بسته شدن تنگه هرمز جهان را وارد یک شوک نفتی مشابه دهه ۱۹۷۰ کند، بازار نفت برخلاف پیش‌بینی‌ها فرونپاشید. در پس این معما، نامی بیش از همه دیده می‌شود: چین. همان کشوری که ظاهراً توانست از طریق کاهش تقاضا، بازار جهانی نفت را از یک بحران تمام‌عیار نجات دهد، در عرصه سیاسی و امنیتی نتوانست یا نخواست از نفوذ اقتصادی خود برای تغییر رفتار ایران استفاده کند. این دو واقعیت، یکی از مهم‌ترین پارادوکس‌های ژئواکونومیک قرن بیست‌ویکم را آشکار کرده‌اند.
درحالی‌که بسیاری از تحلیلگران انتظار داشتند بسته شدن تنگه هرمز جهان را وارد یک شوک نفتی مشابه دهه ۱۹۷۰ کند، بازار نفت برخلاف پیش‌بینی‌ها فرونپاشید. در پس این معما، نامی بیش از همه دیده می‌شود: چین. همان کشوری که ظاهراً توانست از طریق کاهش تقاضا، بازار جهانی نفت را از یک بحران تمام‌عیار نجات دهد، در عرصه سیاسی و امنیتی نتوانست یا نخواست از نفوذ اقتصادی خود برای تغییر رفتار ایران استفاده کند. این دو واقعیت، یکی از مهم‌ترین پارادوکس‌های ژئواکونومیک قرن بیست‌ویکم را آشکار کرده‌اند.
حقوق نفت و گاز حکمرانی جهانی
بازتولید ساختار اُلیگارشیک صنفی در مدیریت پیشنهادی برای نهاد ملی کانون‌های وکلای دادگستری تاریخ : 1405/05/25

بازتولید ساختار اُلیگارشیک صنفی در مدیریت پیشنهادی برای نهاد ملی کانون‌های وکلای دادگستری

اگر قرار است نهاد ملی، صدای همه وکلا باشد، باید همه وکلا نیز در انتخاب صدای خود سهم داشته باشند. در غیر این صورت، ممکن است در پایان با نهادی مواجه شویم که ازنظر جایگاه «ملی» است، ازنظر جغرافیا «سراسری» است، ازنظر ساختار «انتخاباتی» است، اما ازنظر منبع واقعی قدرت، همچنان در اختیار حلقه‌ای محدود از مدیران صنفی باقی‌مانده است.
اگر قرار است نهاد ملی، صدای همه وکلا باشد، باید همه وکلا نیز در انتخاب صدای خود سهم داشته باشند. در غیر این صورت، ممکن است در پایان با نهادی مواجه شویم که ازنظر جایگاه «ملی» است، ازنظر جغرافیا «سراسری» است، ازنظر ساختار «انتخاباتی» است، اما ازنظر منبع واقعی قدرت، همچنان در اختیار حلقه‌ای محدود از مدیران صنفی باقی‌مانده است.
نهاد وکالت
چرا بسیاری از وکلا نمی‌توانند موکل جذب کنند؟ درس بزرگ گرگ وال‌استریت دربارۀ ماهیت ارزش‌آفرینی وکیل تاریخ : 1405/05/18

چرا بسیاری از وکلا نمی‌توانند موکل جذب کنند؟ درس بزرگ گرگ وال‌استریت دربارۀ ماهیت ارزش‌آفرینی وکیل

درنهایت، شاید بتوان بزرگ‌ترین درس گرگ وال‌استریت برای وکلا را در یک جمله خلاصه کرد: موفقیت حرفه‌ای از جایی آغاز می‌شود که وکیل، پیش از معرفی خود، مسئله مخاطب را روشن کند؛ پیش از ارائه راه‌حل، ضرورت راه‌حل را نشان دهد؛ و پیش از پذیرش پرونده، اعتماد بسازد. این همان نقطه‌ای است که بازاریابی حرفه‌ای، آموزش حقوقی، مدیریت اعتماد و هنر وکالت به یکدیگر می‌رسند؛ نقطه‌ای که در آن، وکیل دیگر صرفاً ارائه‌دهنده خدمات حقوقی نیست، بلکه به مترجم ریسک‌ها، مفسر پیچیدگی‌ها و راهنمای تصمیم‌گیری تبدیل می‌شود.
درنهایت، شاید بتوان بزرگ‌ترین درس گرگ وال‌استریت برای وکلا را در یک جمله خلاصه کرد: موفقیت حرفه‌ای از جایی آغاز می‌شود که وکیل، پیش از معرفی خود، مسئله مخاطب را روشن کند؛ پیش از ارائه راه‌حل، ضرورت راه‌حل را نشان دهد؛ و پیش از پذیرش پرونده، اعتماد بسازد. این همان نقطه‌ای است که بازاریابی حرفه‌ای، آموزش حقوقی، مدیریت اعتماد و هنر وکالت به یکدیگر می‌رسند؛ نقطه‌ای که در آن، وکیل دیگر صرفاً ارائه‌دهنده خدمات حقوقی نیست، بلکه به مترجم ریسک‌ها، مفسر پیچیدگی‌ها و راهنمای تصمیم‌گیری تبدیل می‌شود.
نهاد وکالت
تبدیل بحران انرژی هرمز به بحران ارزی جهانی: بحران هرمز و تله ارزی اقتصادهای واردکننده انرژی تاریخ : 1405/05/17

تبدیل بحران انرژی هرمز به بحران ارزی جهانی: بحران هرمز و تله ارزی اقتصادهای واردکننده انرژی

در دهه‌های گذشته، تحلیلگران عمدتاً از «امنیت انرژی» سخن می‌گفتند، اما بحران کنونی مفهومی جدید را برجسته کرده است: «امنیت ارزی مبتنی بر انرژی» (Energy-Based Currency Security). پیام ژئواکونومیک این تحول روشن است: در جهانی که دلار همچنان ارز مسلط است و نفت هنوز مهم‌ترین کالای راهبردی جهان محسوب می‌شود، کشورهایی که وابستگی بالایی به واردات انرژی دارند نه‌تنها در برابر شوک‌های قیمتی، بلکه در برابر شوک‌های پولی نیز آسیب‌پذیر خواهند بود.
در دهه‌های گذشته، تحلیلگران عمدتاً از «امنیت انرژی» سخن می‌گفتند، اما بحران کنونی مفهومی جدید را برجسته کرده است: «امنیت ارزی مبتنی بر انرژی» (Energy-Based Currency Security). پیام ژئواکونومیک این تحول روشن است: در جهانی که دلار همچنان ارز مسلط است و نفت هنوز مهم‌ترین کالای راهبردی جهان محسوب می‌شود، کشورهایی که وابستگی بالایی به واردات انرژی دارند نه‌تنها در برابر شوک‌های قیمتی، بلکه در برابر شوک‌های پولی نیز آسیب‌پذیر خواهند بود.
حقوق اقتصادی حقوق انرژی حکمرانی جهانی
رؤیای ژئواکونومیک هرمز صفر: رؤیای کاذب پایان هرمز با پارادوکس جابه‌جایی گلوگاه‌ها تاریخ : 1405/05/10

رؤیای ژئواکونومیک هرمز صفر: رؤیای کاذب پایان هرمز با پارادوکس جابه‌جایی گلوگاه‌ها

جهان می‌تواند وابستگی خود به هرمز را کاهش دهد، اما حذف کامل هرمز از معادله انرژی جهانی، دست‌کم در آینده قابل پیش‌بینی، تقریباً ناممکن است. این دقیقاً همان نتیجه‌ای است که از بررسی ظرفیت خطوط لوله موجود، طرح‌های جایگزین و حتی پروژه‌های عظیم چندصد میلیارد دلاری به دست می‌آید؛ نتیجه‌ای که نشان می‌دهد رؤیای «هرمز صفر» (Project Hormuz Zero) بیش از آنکه یک برنامه عملیاتی باشد، یک آرزوی ژئوپلیتیکی است.
جهان می‌تواند وابستگی خود به هرمز را کاهش دهد، اما حذف کامل هرمز از معادله انرژی جهانی، دست‌کم در آینده قابل پیش‌بینی، تقریباً ناممکن است. این دقیقاً همان نتیجه‌ای است که از بررسی ظرفیت خطوط لوله موجود، طرح‌های جایگزین و حتی پروژه‌های عظیم چندصد میلیارد دلاری به دست می‌آید؛ نتیجه‌ای که نشان می‌دهد رؤیای «هرمز صفر» (Project Hormuz Zero) بیش از آنکه یک برنامه عملیاتی باشد، یک آرزوی ژئوپلیتیکی است.
تجارت بین‌الملل حکمرانی جهانی