جستارهایی در حقوق ایران
از: دکتر فرشید فرحناکیان
فردای اقتصاد
دیدار با معاون اول قوه قضائیه
جشن 71 سالروز استقلال کانون وکلای دادگستری
دنیای اقتصاد
دفاع پرس
نشست رئیس قوه قضاییه با هیئت‌مدیره کانون مرکز
میزگرد سازمان بسیج حقوقدانان
برنامه تيتر امشب شبکه خبر
نشست خبری فارس
برنامه ثریا
دانشکده فنی
اتحادیه جنبش عدالتخواه دانشجویی
گروه وکلای دادگو
گفتگو با مجله عدالت‌نامه
مصاحبه سکه با فارس
دادآفرین
همایش دادآفرین
بنیاد حقوقی میزان
رادیو اقتصاد 2
مصاحبه با دنیای اقتصاد
تکرار بیعت امارات متحدۀ عربی با اخذ سوآپ دلاری: بازآرایی هژمونی پولی آمریکا از مسیر سوآپ دلاری تاریخ : 1405/02/29

تکرار بیعت امارات متحدۀ عربی با اخذ سوآپ دلاری: بازآرایی هژمونی پولی آمریکا از مسیر سوآپ دلاری

در پی اختلال در تنگه هرمز و شوک‌های درآمدی ناشی از جنگ ایران و آمریکا، وزارت خزانه‌داری ایالات‌متحده؛ به‌جای مسیر متعارف فدرال رزرو، در حال بررسی استفاده از صندوق تثبیت نرخ ارز (ESF) برای تأمین نقدینگی دلاری برای کشورهایی نظیر امارات متحده عربی است. این تحول نشانه‌ای از «فعال‌سازی ژئواکونومیک» هژمونی پولی آمریکا است: واشنگتن از سوآپ‌ها نه صرفاً برای تثبیت بازارها، بلکه برای تحکیم شبکه دلاری، مدیریت بازار اوراق خزانه و مهار نفوذ مالی چین بهره می‌گیرد.
در پی اختلال در تنگه هرمز و شوک‌های درآمدی ناشی از جنگ ایران و آمریکا، وزارت خزانه‌داری ایالات‌متحده؛ به‌جای مسیر متعارف فدرال رزرو، در حال بررسی استفاده از صندوق تثبیت نرخ ارز (ESF) برای تأمین نقدینگی دلاری برای کشورهایی نظیر امارات متحده عربی است. این تحول نشانه‌ای از «فعال‌سازی ژئواکونومیک» هژمونی پولی آمریکا است: واشنگتن از سوآپ‌ها نه صرفاً برای تثبیت بازارها، بلکه برای تحکیم شبکه دلاری، مدیریت بازار اوراق خزانه و مهار نفوذ مالی چین بهره می‌گیرد.
تجارت بین‌الملل حکمرانی جهانی
بحران توهم حفاری ترامپ: محدودیت‌های عرضۀ نفتی بیشتر آمریکا تاریخ : 1405/02/26

بحران توهم حفاری ترامپ: محدودیت‌های عرضۀ نفتی بیشتر آمریکا

از ژانویه ۲۰۲۵ که دونالد ترامپ بار دیگر وارد کاخ سفید شد، با شعار مشهور «Drill, baby, drill» شرکت‌های نفتی را به افزایش تولید فراخواند. واقعیت بازار انرژی اما نشان می‌دهد که تولیدکنندگان آمریکایی نه ازنظر اقتصادی، نه ازنظر فنی و نه از منظر ساختاری قادر نیستند نقش «تأمین‌کننده اضطراری جهان» را در بحران هرمز ایفا کنند. این مسئله، صرفاً یک بحث فنی درباره دکل‌های حفاری نیست؛ بلکه بازتابی از تغییر موازنه قدرت در ژئواکونومی انرژی است.
از ژانویه ۲۰۲۵ که دونالد ترامپ بار دیگر وارد کاخ سفید شد، با شعار مشهور «Drill, baby, drill» شرکت‌های نفتی را به افزایش تولید فراخواند. واقعیت بازار انرژی اما نشان می‌دهد که تولیدکنندگان آمریکایی نه ازنظر اقتصادی، نه ازنظر فنی و نه از منظر ساختاری قادر نیستند نقش «تأمین‌کننده اضطراری جهان» را در بحران هرمز ایفا کنند. این مسئله، صرفاً یک بحث فنی درباره دکل‌های حفاری نیست؛ بلکه بازتابی از تغییر موازنه قدرت در ژئواکونومی انرژی است.
حقوق نفت و گاز حکمرانی جهانی
محاصرۀ فجیره؛ پایان پروژۀ استقلال نفتی ابوظبی تاریخ : 1405/02/20

محاصرۀ فجیره؛ پایان پروژۀ استقلال نفتی ابوظبی

اعلام «محدوده جدید کنترل تنگه هرمز» از سوی نیروی دریایی سپاه با ترسیم خطوطی از کوه مبارک تا جنوب فجیره و از انتهای قشم تا ام‌القیوین اگر در سطح عملیاتی تثبیت شود، تنها یک اقدام امنیتی نیست؛ یک پیام ژئواکونومیک است. پیام روشن است: هر راهبردی که بر دور زدن ریسک تنگۀ هرمز بناشده باشد، در صورت گسترش دامنه کنترل به شرق هرمز، شکننده خواهد بود. در کانون این تحول، بندر فجیره قرار دارد؛ گره‌ای که امارات برای «استقلال صادراتی» خود بر آن سرمایه‌گذاری کرد.
اعلام «محدوده جدید کنترل تنگه هرمز» از سوی نیروی دریایی سپاه با ترسیم خطوطی از کوه مبارک تا جنوب فجیره و از انتهای قشم تا ام‌القیوین اگر در سطح عملیاتی تثبیت شود، تنها یک اقدام امنیتی نیست؛ یک پیام ژئواکونومیک است. پیام روشن است: هر راهبردی که بر دور زدن ریسک تنگۀ هرمز بناشده باشد، در صورت گسترش دامنه کنترل به شرق هرمز، شکننده خواهد بود. در کانون این تحول، بندر فجیره قرار دارد؛ گره‌ای که امارات برای «استقلال صادراتی» خود بر آن سرمایه‌گذاری کرد.
حقوق نفت و گاز حکمرانی جهانی
تسلیحاتی‌سازی لجستیک انرژی به اروپا توسط روسیه: تعلیق ترانزیت نفت قزاقستان به آلمان تاریخ : 1405/02/19

تسلیحاتی‌سازی لجستیک انرژی به اروپا توسط روسیه: تعلیق ترانزیت نفت قزاقستان به آلمان

توقف نفت قزاقستان از مسیر دروژبا نشان می‌دهد رقابت انرژی وارد مرحله‌ای تازه شده است: عصر جنگ بر سر گلوگاه‌ها. اگر تغییر موازنه ادراک‌شده در خاورمیانه، تمرکز آمریکا را تقسیم کرده باشد، روسیه کوشیده است این فرصت را به اهرم فشار در اروپا تبدیل کند.
توقف نفت قزاقستان از مسیر دروژبا نشان می‌دهد رقابت انرژی وارد مرحله‌ای تازه شده است: عصر جنگ بر سر گلوگاه‌ها. اگر تغییر موازنه ادراک‌شده در خاورمیانه، تمرکز آمریکا را تقسیم کرده باشد، روسیه کوشیده است این فرصت را به اهرم فشار در اروپا تبدیل کند.
حقوق نفت و گاز حکمرانی جهانی
تاب‌آوری نامتقارن انرژی ایران در محاصرۀ نفتی: مثلث ایران، انرژی و بازار آمریکا تاریخ : 1405/02/15

تاب‌آوری نامتقارن انرژی ایران در محاصرۀ نفتی: مثلث ایران، انرژی و بازار آمریکا

به بیان فشرده و راهبردی نفت ایران می‌تواند متوقف شود و بازگردد؛ زیرا مزیت آن در عمق زمین است. گاز ایران باید جریان داشته باشد؛ زیرا منطق آن مصرف لحظه‌ای است و بازار آمریکا باید آرام بماند؛ زیرا منطق آن سیاسی و انتخاباتی است. در این مثلث ایران، انرژی و بازار آمریکا، مفهوم «تاب‌آوری نامتقارن» صرفاً یک ویژگی فنی مخازن نیست؛ بلکه چارچوبی تحلیلی برای فهم کل منازعه انرژی میان تهران و واشنگتن است: رقابتی میان تاب‌آوری زمین‌شناسی، تاب‌آوری شبکه انرژی داخلی و تاب‌آوری سیاسی بازار جهانی.
به بیان فشرده و راهبردی نفت ایران می‌تواند متوقف شود و بازگردد؛ زیرا مزیت آن در عمق زمین است. گاز ایران باید جریان داشته باشد؛ زیرا منطق آن مصرف لحظه‌ای است و بازار آمریکا باید آرام بماند؛ زیرا منطق آن سیاسی و انتخاباتی است. در این مثلث ایران، انرژی و بازار آمریکا، مفهوم «تاب‌آوری نامتقارن» صرفاً یک ویژگی فنی مخازن نیست؛ بلکه چارچوبی تحلیلی برای فهم کل منازعه انرژی میان تهران و واشنگتن است: رقابتی میان تاب‌آوری زمین‌شناسی، تاب‌آوری شبکه انرژی داخلی و تاب‌آوری سیاسی بازار جهانی.
حقوق نفت و گاز حکمرانی جهانی
نفت در عصر «ابهام ساختاری»؛ از مخزن تا ناوگان سایه و جنگ روایت‌ها تاریخ : 1405/02/10

نفت در عصر «ابهام ساختاری»؛ از مخزن تا ناوگان سایه و جنگ روایت‌ها

در این نظم جدید: قدرت واقعی نه در تولید نفت، بلکه در کنترل دیده شدن، اندازه‌گیری شدن و تفسیر شدن جریان نفت است و این دقیقاً همان جایی است که «ناوگان سایه»، «روایت فنی» و «ابهام ساختاری» به عناصر مرکزی بازار جهانی انرژی تبدیل‌شده‌اند. بازاری که دیگر فقط بر اساس بشکه‌ها کار نمی‌کند؛ بلکه بر اساس تصویر بشکه‌ها تصمیم می‌گیرد.
در این نظم جدید: قدرت واقعی نه در تولید نفت، بلکه در کنترل دیده شدن، اندازه‌گیری شدن و تفسیر شدن جریان نفت است و این دقیقاً همان جایی است که «ناوگان سایه»، «روایت فنی» و «ابهام ساختاری» به عناصر مرکزی بازار جهانی انرژی تبدیل‌شده‌اند. بازاری که دیگر فقط بر اساس بشکه‌ها کار نمی‌کند؛ بلکه بر اساس تصویر بشکه‌ها تصمیم می‌گیرد.
حقوق نفت و گاز حکمرانی جهانی
راهبرد چین در برابر بحران تنگه هرمز: ژئواکونومیِ صبر در برابر ژئوپلیتیکِ آتش تاریخ : 1405/02/10

راهبرد چین در برابر بحران تنگه هرمز: ژئواکونومیِ صبر در برابر ژئوپلیتیکِ آتش

تنگه هرمز فقط مسیر عبور نفت نیست؛ نقطه تلاقی دو منطق قدرت است: یکی مبتنی بر کنترل ژئوپلیتیک مسیرها و دیگری مبتنی بر انباشت ژئواکونومیک زمان.
تنگه هرمز فقط مسیر عبور نفت نیست؛ نقطه تلاقی دو منطق قدرت است: یکی مبتنی بر کنترل ژئوپلیتیک مسیرها و دیگری مبتنی بر انباشت ژئواکونومیک زمان.
حکمرانی جهانی
خروج امارات از اوپک: پایان انضباط سهمیه‌ای و آغاز نبرد سهم بازار تاریخ : 1405/02/10

خروج امارات از اوپک: پایان انضباط سهمیه‌ای و آغاز نبرد سهم بازار

عصر کمیابیِ مبتنی بر انضباط کارتل‌ها در حال افول است و نفت بیش از گذشته به ابزار رقابت ژئوپلیتیک بدل شده است. اکنون بازار جهانی نفت وارد مرحله‌ای می‌شود که در آن استقلال ملی، ظرفیت مازاد و انعطاف‌پذیری راهبردی بر هماهنگی کارتل‌محور تقدم می‌یابد. امارات با این تصمیم، نه‌تنها مسیر نفتی خود، بلکه بخشی از موازنه قدرت در خلیج‌فارس و فراتر از آن را بازنویسی کرده است.
عصر کمیابیِ مبتنی بر انضباط کارتل‌ها در حال افول است و نفت بیش از گذشته به ابزار رقابت ژئوپلیتیک بدل شده است. اکنون بازار جهانی نفت وارد مرحله‌ای می‌شود که در آن استقلال ملی، ظرفیت مازاد و انعطاف‌پذیری راهبردی بر هماهنگی کارتل‌محور تقدم می‌یابد. امارات با این تصمیم، نه‌تنها مسیر نفتی خود، بلکه بخشی از موازنه قدرت در خلیج‌فارس و فراتر از آن را بازنویسی کرده است.
حقوق نفت و گاز حکمرانی جهانی
بررسی ابعاد قانونی یک خاموشی 60 روزه: ادامه قطع اینترنت در تضاد با قانون اساسی است تاریخ : 1405/02/09

بررسی ابعاد قانونی یک خاموشی 60 روزه: ادامه قطع اینترنت در تضاد با قانون اساسی است

در این گفت‌وگو، بحث فقط بر سر قطع اینترنت نیست؛ از تفسیر قانون اساسی، وضعیت‌های اضطراری، شکل‌گیری اینترنت طبقاتی و سیم‌کارت‌هایی که دسترسی را به امتیاز تبدیل کرده‌اند، صحبت کردیم. فرحناکیان می‌گوید حاکمیت چاره‌ای نداشته؛ اما هم‌زمان تأکید می‌کند که عادی‌سازی این تبعیض، خشم همان مردمی را بیشتر می‌کند که بیشترین هزینه را بابت قطع اینترنت داده‌اند.
در این گفت‌وگو، بحث فقط بر سر قطع اینترنت نیست؛ از تفسیر قانون اساسی، وضعیت‌های اضطراری، شکل‌گیری اینترنت طبقاتی و سیم‌کارت‌هایی که دسترسی را به امتیاز تبدیل کرده‌اند، صحبت کردیم. فرحناکیان می‌گوید حاکمیت چاره‌ای نداشته؛ اما هم‌زمان تأکید می‌کند که عادی‌سازی این تبعیض، خشم همان مردمی را بیشتر می‌کند که بیشترین هزینه را بابت قطع اینترنت داده‌اند.
حکمرانی خوب حکمرانی فضای مجازی
فروپاشیِ تدریجیِ نظمِ قیمت‌گذاریِ آمریکامحورِ نفت: سلاح‌سازی قیمت نفت در بازارهای آتی آمریکا تاریخ : 1405/02/06

فروپاشیِ تدریجیِ نظمِ قیمت‌گذاریِ آمریکامحورِ نفت: سلاح‌سازی قیمت نفت در بازارهای آتی آمریکا

آنچه به‌عنوان قیمت نفت دیده می‌شود، حاصل برخورد سه نیروست: واقعیت فیزیکی، انتظارات مالی و رقابت ژئوپلیتیکی. در این میان، بازار فیزیکی؛ نه بازار کاغذی، بیش از هر زمان دیگری واقعیت را منعکس می‌کند؛ اما همین بازار نیز دیگر جهانی نیست؛ بلکه تکه‌تکه، منطقه‌ای و درگیر رقابت‌های سیاسی است. درنتیجه، شاید دقیق‌تر باشد گفته شود: امروز ما دیگر «قیمت نفت» نداریم؛ بلکه با «جغرافیای قیمت‌های نفت» مواجه هستیم.
آنچه به‌عنوان قیمت نفت دیده می‌شود، حاصل برخورد سه نیروست: واقعیت فیزیکی، انتظارات مالی و رقابت ژئوپلیتیکی. در این میان، بازار فیزیکی؛ نه بازار کاغذی، بیش از هر زمان دیگری واقعیت را منعکس می‌کند؛ اما همین بازار نیز دیگر جهانی نیست؛ بلکه تکه‌تکه، منطقه‌ای و درگیر رقابت‌های سیاسی است. درنتیجه، شاید دقیق‌تر باشد گفته شود: امروز ما دیگر «قیمت نفت» نداریم؛ بلکه با «جغرافیای قیمت‌های نفت» مواجه هستیم.
تجارت بین‌الملل حقوق اقتصادی حقوق نفت و گاز
مهندسی سیاسی ترکیب تیم‌ها در جام جهانی ۲۰۲۶: نقض اصل صلاحیت ورزشی در سایه فشار ترامپ تاریخ : 1405/02/05

مهندسی سیاسی ترکیب تیم‌ها در جام جهانی ۲۰۲۶: نقض اصل صلاحیت ورزشی در سایه فشار ترامپ

پیشنهاد جایگزینی ایران با ایتالیا، اگر مبنای حقوقی نداشته باشد، به معنای تلاش برای سیاسی‌سازی مستقیم یک فرآیند حقوقی است. حتی اگر کشور میزبان مشترک، ایالات‌متحده، نفوذ سیاسی گسترده‌ای در ساختارهای جهانی داشته باشد، مقررات فیفا استقلال نهادی این سازمان را تصریح کرده‌اند و دخالت دولت‌ها در امور فدراسیون‌های ملی می‌تواند به تعلیق همان کشورها بینجامد.
پیشنهاد جایگزینی ایران با ایتالیا، اگر مبنای حقوقی نداشته باشد، به معنای تلاش برای سیاسی‌سازی مستقیم یک فرآیند حقوقی است. حتی اگر کشور میزبان مشترک، ایالات‌متحده، نفوذ سیاسی گسترده‌ای در ساختارهای جهانی داشته باشد، مقررات فیفا استقلال نهادی این سازمان را تصریح کرده‌اند و دخالت دولت‌ها در امور فدراسیون‌های ملی می‌تواند به تعلیق همان کشورها بینجامد.
حقوق ورزشی حکمرانی جهانی
چارچوب همکاری انرژی ۵۰۰ میلیارد دلاری ترکیه با آمریکا تاریخ : 1405/02/03

چارچوب همکاری انرژی ۵۰۰ میلیارد دلاری ترکیه با آمریکا

حتی اگر رقم ۵۰۰ میلیارد دلار هرگز تحقق کامل نیابد، اهمیت واقعی این ابتکار در تثبیت یک روند است: انتقال تدریجی ژئوپلیتیک انرژی از منطق گلوگاه‌های سنتی خلیج‌فارس به منطق شبکه‌های چندمسیره مدیترانه‌ای تحت حمایت امنیتی غرب. در چنین نظمی، ترکیه نه صرفاً خریدار تسلیحات یا شریک انرژی؛ بلکه به ستون اتصال امنیت انرژی اروپا تبدیل می‌شود، تحولی که می‌تواند موازنه قدرت ژئواکونومیک در غرب آسیا را طی دهه آینده به‌طور بنیادین بازتعریف کند.
حتی اگر رقم ۵۰۰ میلیارد دلار هرگز تحقق کامل نیابد، اهمیت واقعی این ابتکار در تثبیت یک روند است: انتقال تدریجی ژئوپلیتیک انرژی از منطق گلوگاه‌های سنتی خلیج‌فارس به منطق شبکه‌های چندمسیره مدیترانه‌ای تحت حمایت امنیتی غرب. در چنین نظمی، ترکیه نه صرفاً خریدار تسلیحات یا شریک انرژی؛ بلکه به ستون اتصال امنیت انرژی اروپا تبدیل می‌شود، تحولی که می‌تواند موازنه قدرت ژئواکونومیک در غرب آسیا را طی دهه آینده به‌طور بنیادین بازتعریف کند.
حقوق انرژی حقوق نفت و گاز حکمرانی جهانی